Fundusz Społeczeństwa Obywatelskiego EOG oficjalnie otwarty. Wkrótce ruszy wsparcie dla organizacji społecznych w Polsce

Wsparcie trafi do organizacji działających m.in. na rzecz wzmocnienia wartości demokratycznych i praworządności, zwiększenia udziału organizacji społeczeństwa obywatelskiego w procesach demokratycznych, zaangażowania obywatelskiego, edukacji medialnej, przeciwdziałania dezinformacji, ochrony praw człowieka, przeciwdziałania dyskryminacji, włączenia społecznego, równouprawnienia (w tym praw i zdrowia reprodukcyjnego, praw osób LGBTIQ+), przeciwdziałania przemocy, a także klimatu, ochrony środowiska naturalnego i sprawiedliwej zielonej transformacji.  

Fundusz Społeczeństwa Obywatelskiego EOG będą prowadziły cztery doświadczone polskie organizacje – Fundacja im. Stefana Batorego (lider), Fundacja Stocznia, Fundacja Edukacja dla Demokracji oraz Fundacja Wspomagania Wsi wraz z partnerem norweskim – Stowarzyszeniem Organizacji Pozarządowych w Norwegii (Frivillighet Norge). Wspólnie odpowiedzialne będą za rozdysponowanie 83,47 mln euro, w tym 72,96 mln euro na konkursy dotacyjne.

Aktywne i odporne społeczeństwo obywatelskie

Fundusz Społeczeństwa Obywatelskiego EOG stanowi nieco poniżej 10% środków, które Polska otrzyma w latach 2021-2028 ze środków Mechanizmu Finansowego Europejskiego Obszaru Gospodarczego i Norweskiego Mechanizmu Finansowego (tzw. Funduszy Norweskich i Funduszy EOG), by wspierać organizacje społeczne działające na rzecz wartości demokratycznych, praw człowieka, sprawiedliwości społecznej oraz ochrony klimatu i środowiska. 

Foto: Wojtek Radwański

Podczas wydarzenia otwierającego Øystein Bø, ambasador Królestwa Norwegii w Polsce, przypomniał, że celem Funduszu jest wzmocnienie społeczeństwa obywatelskiego i demokracji oraz przyczynienie się do rzeczywistego udziału obywateli w życiu publicznym. 

„Dzisiejsze wydarzenie niesie ze sobą potężne przesłanie: Budujmy odporność! To coś więcej niż slogan – to wezwanie do działania. W świecie, w którym kryzysy stały się normą, a nie wyjątkiem, odporność nie jest opcjonalna. Jest niezbędna. […] Społeczeństwo obywatelskie promuje głos obywateli, buduje zaufanie i zapewnia, że nikt nie zostanie pominięty” – powiedział Øystein Bø, ambasador Królestwa Norwegii w Polsce.

Ragnheiður Kolsöe, zastępczyni szefa Misji Republiki Islandii w Polsce, zwróciła uwagę, że odporność bywa mylnie utożsamiana wyłącznie z siłą i zdolnością znoszenia trudności. „Jeśli rozumiemy odporność jako wytrzymałość i znoszenie trudności, możemy wpaść w pułapkę kojarzenia jej wyłącznie z siłą, mocą i potęgą, a nie ze sprawiedliwością społeczną i prawami człowieka” – podkreśliła, zaznaczając jednocześnie, że cele Funduszu są spójne z islandzkimi wartościami i polityką.

Foto: Wojtek Radwański

Sylwia Sobiepan, członkini Zarządu Fundacji im. Stefana Batorego, zwróciła uwagę na znaczenie różnorodności wewnątrz konsorcjum oraz wzajemnego uzupełniania kompetencji i doświadczeń tworzących je organizacji. Podkreśliła także rolę organizacji społecznych w budowaniu spójności i odporności demokratycznego społeczeństwa: „Wierzymy, że mądrze prowadzone działania społeczności sprawią, że Polska będzie krajem nie tylko bardziej odpornym na niepewności i kryzysy, ale takim, w którym wszystkie grupy społeczne będą korzystały z efektów rozwoju” – mówiła na otwarciu Funduszu.

Na zakończenie Sylwia Sobiepan przedstawiła harmonogram nadchodzących konkursów dotacyjnych Funduszu Społeczeństwa Obywatelskiego EOG. Pierwszy konkurs na projekty tematyczne ruszy na początku drugiego kwartału 2026. Kolejne konkursy planowane na 2026 obejmują konkurs dotyczący przeciwdziałania dezinformacji, konkurs na dotacje instytucjonalne, konkurs na wsparcie mediów lokalnych i obywatelskich. 

Foto: Wojtek Radwański

Współpraca na rzecz odporności sektora obywatelskiego

Fundusz Społeczeństwa Obywatelskiego EOG jest częścią szerokiego wsparcia dla Polski z Funduszy EOG i Funduszy Norweskich. Polska otrzyma niemal 4 mld zł (925 mln euro), z czego ponad 3,3 mld zł obejmie osiem programów zarządzanych przez polskie instytucje publiczne. Programy zarządzane przez sektor publiczny – zwłaszcza te związane z rozwojem lokalnym, sprawiedliwością i zieloną transformacją – będą komplementarne wobec zakresu wsparcia w ramach Funduszu Społeczeństwa Obywatelskiego EOG.

Jak podkreślił Jan Szyszko z Ministerstwa Funduszy i Polityki Regionalnej, współpraca w ramach Europejskiego Obszaru Gospodarczego to dla Polski nie tylko trwałe i dobre partnerstwo, ale przede wszystkim partnerstwo oparte na wspólnych wartościach, a projekty realizowane dzięki tym środkom realnie zmieniają jakość życia w kraju. Zwrócił również uwagę na znaczenie stałego dialogu ze społeczeństwem obywatelskim. 

Poprzednie edycje

Organizacje należące do konsorcjum mają doświadczenie w prowadzeniu programów finansowanych  z Funduszy EOG i Funduszy Norweskich. W poprzedniej edycji, trwającej w latach 2020-2024, środki przeznaczone na wsparcie społeczeństwa obywatelskiego podzielone zostały na dwa programy: Aktywni Obywatele – Fundusz Krajowy i Aktywni Obywatele – Fundusz Regionalny. Fundusz Krajowy prowadziło konsorcjum złożone z Fundacji im. Stefana Batorego (lider), Fundacji Stocznia oraz Fundacji Akademia Organizacji Obywatelskich. W ramach Funduszu organizacje społeczne otrzymały 501 dotacji o łącznej wartości 27,87 mln euro na wzmocnienie społeczeństwa obywatelskiego, aktywności obywatelskiej oraz upodmiotowienie grup zagrożonych wykluczeniem. Operatorem Funduszu Regionalnego było konsorcjum w składzie Fundacja Rozwoju Demokracji Lokalnej, Fundacja Rozwoju Społeczeństwa Informacyjnego, Fundacja Edukacja dla Demokracji. Udzielono w nim 371 dotacji na łączną kwotę ponad 22 mln euro na rzecz wzmocnienia organizacji społecznych w Polsce oraz rozwój społeczeństwa obywatelskiego, równego traktowania i dialogu.

Zdobyte doświadczenie, wypracowane dobre praktyki oraz wiedza partnerów konsorcjum będą stanowiły podstawę do przyjaznego i skutecznego wspierania organizacji społecznych w Funduszu Społeczeństwa Obywatelskiego EOG.

Informacja prasowa, 15.12.2025