Co słychać? Raport o potrzebach gdańskiego środowiska sztuk wizualnych
Czy gdańska scena artystyczna jest zamkniętym obiegiem dla wybranych? Z jakimi barierami mierzą się artystki i artyści sztuk wizualnych i czego realnie oczekują od instytucji kultury? Raport „Co słychać?” to pierwsza tak kompleksowa diagnoza kondycji gdańskiego środowiska sztuk wizualnych, oparta bezpośrednio na doświadczeniach osób, które w nim pracują.
Badanie zostało zrealizowane w 2025 roku przez Fundację Stocznia na zlecenie Centrum Sztuki Współczesnej ŁAŹNIA oraz Biura Prezydenta ds. Kultury w Gdańsku. Jego celem było wyjście poza instytucjonalne intuicje i stworzenie punktu wyjścia do zmian w lokalnej polityce kulturalnej – opartych na głosie środowiska, a nie wyłącznie na deklaracjach.
Zamknięty obieg, brak zaplecza i niewidzialna praca
Z badania wyłania się obraz środowiska silnie sprofesjonalizowanego, które jednocześnie mierzy się z trwałymi barierami strukturalnymi. 56% badanych uważa, że gdańskie przestrzenie wystawiennicze są zdominowane przez te same, wąskie środowiska, co utrudnia dostęp do obiegu artystycznego nowym osobom. Problemem pozostaje także zaplecze do pracy – tylko 61% artystek i artystów ma dostęp do stabilnej pracowni, a wśród młodych twórców aż 57% nie dysponuje własną przestrzenią do pracy.
Raport pokazuje również skalę tzw. niewidzialnej pracy. Jedynie 52% badanych otrzymuje honoraria za działalność inną niż sprzedaż prac, a 65% ocenia te wynagrodzenia jako niewystarczające. Brakuje także profesjonalnej informacji zwrotnej – 67% artystów deklaruje, że rzetelną i pogłębioną krytykę swojej twórczości otrzymuje rzadko lub nigdy.
Wykres: Preferencje artystów i artystek dotyczące obszarów wsparcia przez miejskie instytucje kultury
Głos środowiska i konkretne kierunki zmian
Badanie miało charakter partycypacyjny i łączyło analizę dokumentów, warsztaty z udziałem artystów, kuratorów i pracowników instytucji oraz sondaż metodą CAWI przeprowadzony wśród 129 profesjonalnych artystek i artystów mieszkających lub pracujących w Gdańsku. Dzięki temu raport nie tylko diagnozuje problemy, ale też wskazuje rozwiązania wypracowane wspólnie ze środowiskiem.
Wśród rekomendacji znalazły się m.in. stworzenie lokalnego portalu poświęconego sztuce, platformy współdzielenia zasobów (pracowni i sprzętu) oraz wdrożenie przejrzystych mechanizmów dywersyfikacji uczestników programów artystycznych. „Co słychać?” to zaproszenie do dalszej pracy nad systemowymi zmianami – opartymi na danych, doświadczeniu i realnych potrzebach gdańskiego środowiska sztuk wizualnych.
fot. Alina Żemojdzin
| Autorzy raportu | Marta Lutostańska i Rafał Rudnicki |
| Zespół badawczy | Marta Lutostańska, Rafał Rudnicki, Robert Jażdżewski, Mateusz Rybacki |
| Data publikacji | grudzień 2025 |